forex trading logo
FacebookTwitterGoogle BookmarksRSS Feed

Zabytkowe autobusy


Główna Tabor zabytkowy Nasze autobusy
San H-100B #160 Drukuj

Podstawowe informacje

San H-100 to według wielu najładniejszy seryjnie produkowany polski autobus. W przeciwieństwie do "ogórka" jego wygląd jest lekki i bardziej wysmakowany, ma też więcej różnego rodzaju ciekawych detali. Sany H-100 stanowiły znaczący postęp w jakości i wytrzymałości produktów z sanockiej fabryki, szczególnie w porównaniu do ich lichych poprzedników - serii H01/25/27. Seria H-100 pojawiła się jednak trochę późno i produkowana była tylko przez 8 lat. W 1973 roku Sany H-100 zostały zastąpione przez Autosany H-9, które na następne kilka dekad stały  się  podstawą taborową wielu krajowych przedsiębiorstw komunikacji dalekobieżnej i miejskiej.

Prezentowany pojazd to San H-100B, czyli wersja miejska. Pojazdy te były częstym widokiem na liniach komunikacji miejskiej w mniejszych miastach powiatowych i wojewódzkich w latach 60. i 70. Większość z nich po kilku latach służby zezłomowano, przekwalifikowano na altanki, lub pozbawiano silników (identycznych jak w ciężarówkach Star). Nasz pojazd spotkała właśnie ta ostatnia możliwość - stał się dawcą silnika dla stara, a jego zbędne nadwozie przeleżało w zapomnieniu za stodołą, gdzie znaleźli go klubowicze. Obecnie po długim i trudnym remoncie jest jedynym sprawnym zachowanym pojazdem tego typu w Polsce i budzi wśród oglądających wiele zainteresowania i pozytywnych emocji.

ThumbnailThumbnail

Dane techniczne

Producent: Sanocka Fabryka Autobusów

Model: H-100B

Rok produkcji: 1973

Silnik: FSC „Star” S-530A1A

Pojemność silnika: 6230 cm³

Moc silnika: 100 KM

Miejsca siedzące: 19+2

Miejsc ogółem: 62

Długość [mm]: 8700 mm

Szerokość [mm]: 2500 mm

Wysokość [mm]: 3050 mm

Konstrukcja →

Konstrukcja

Producent pojazdu - Sanocka Fabryka Autobusów w Sanoku (obecna nazwa: Autosan S.A.) od lat powojennych zajmuje się produkcją autobusów oraz nadwozi specjalistycznych. Przełomowym momentem dla fabryki było uruchomienie w 1958 roku autobusu SAN H-01. Był to w zasadzie pierwszy w całości polski autobus zaprojektowany w oparciu o rodzimą myśl techniczną i wdrożony do masowej produkcji. Charakteryzował się nadzwyczaj - na owe czasy - nowatorską samonośną konstrukcją nadwozia. Bardzo słaba trwałość pojazdu sprawiała, że szybko wprowadzano kolejne zmodyfikowane wersje pojazdu: w 1962 - SAN H-25 oraz w 1964 roku - SAN H-27. Ponieważ w dalszym ciągu autobusy nie osiągnęły zadawalającego poziomu trwałości eksploatacyjnej, podjęto decyzję o zaniechaniu produkcji pojazdów z nadwoziem samonośnym. Istniejącą konstrukcję nadwozia - z niewielkimi zmianami - umieszczono na podwoziu ramowym pochodzącym z rodziny Stara 25. W ten sposób w 1966 roku powstał nowy autobus SAN H-100. Jego miejska wersja (oznaczona dodatkowo literą B) przeznaczona była głównie do obsługi komunikacji miast powiatowych, oraz również mniejszych miast wojewódzkich, jak Rzeszów, Białystok czy Olsztyn. Mimo osiągnięcia oczekiwanego poziomu trwałości i niezawodności pojazdu, już w momencie rozpoczęcia produkcji był konstrukcją przestarzałą, dlatego bardzo szybko podjęto pracę nad stworzeniem następcy. Okazał się nim być bardzo nowoczesny Autosan H-9, który w 1973 roku zastąpił na taśmie produkcyjnej miejskiego SANA H-100B. Ostatnie podmiejskie Sany H-100A zjechały z linii produkcyjnej rok później.

ThumbnailThumbnail Thumbnail

Nasz autobus został wyprodukowany w 1973 roku, jako jeden z ostatnich egzemplarzy serii H-100B. W grudniu tego samego roku SAN trafił do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Kaliszu, gdzie otrzymał numer taborowy 160 i pierwszą rejestrację PK 3455. Na przełomie dekad, zgodnie z reformą administracyjną, numery rejestracyjne zmieniono na KLA 509K. Po dziesięciu latach eksploatacji na liniach miejskich pojazd sprzedano Kaliskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, dokonując przy tym niewielkiego remontu adopcyjnego autobusu związanego ze zmianą układu foteli i wymianą drzwi pneumatycznych na klamkowe pochodzące ze starego modelu Sana H-25A. Autobus zarejestrowany bez zmiany dotychczasowych numerów był eksploatowany jeszcze przez krótki czas, aż do 1987 roku, kiedy to został sprzedany osobie prywatnej celem wykorzystania silnika i innych podzespołów mechanicznych do pojazdu Star 28. Nadwozie pojazdu zostało natomiast wykorzystane jako składzik we wsi Stok Polski pod Błaszkami w powiecie sieradzkim, gdzie przestało kolejne 19 lat…

ThumbnailThumbnailThumbnail

← Podstawowe informacje

Odbudowa →

Odbudowa

W sierpniu 2005 roku SAN został  przypadkowo odnaleziony przez członka naszego stowarzyszenia, Mariusza Dachemskiego. Początkowo nie zamierzaliśmy interesować się znaleziskiem, ponieważ miejskie sany nigdy nie funkcjonowały w stołecznej komunikacji miejskiej. Jednakże ogromna popularność naszego niebieskiego sana, oraz świadomość, że to jedyna szansa ocalenia tego niegdyś bardzo popularnego autobusu miejskiego, połączone z wstępną deklaracją współpracy przy odbudowie ze strony MZK w Piotrkowie Trybunalskim skłoniły nas do zakupu wraku.

ThumbnailThumbnailThumbnail

W czerwcu 2006r. autobus trafił do hali piotrkowskiej zajezdni, gdzie z początkiem następnego roku ruszyły prace remontowe, które niestety z powodu trudności kadrowych toczyły się bardzo opornie. Na domiar złego pod koniec 2007 roku MZK oznajmiło, że nie jest w stanie kontynuować naprawy. W zaistniałej sytuacji rozważaliśmy przekazanie autobusu komukolwiek, kto byłby zainteresowany kontynuowaniem odbudowy, jednakże ze względu na kompletny rozkład, autobus budził zainteresowanie jedynie wśród złomiarzy. W maju 2008 roku zarząd naszego stowarzyszenia podjął dramatyczną decyzję o kontynuacji remontu we własnym zakresie (wiązało się to z odłożeniem w czasie wyczekiwanej renowacji ikarusa 260.04).

Dzięki przychylnemu nastawieniu warszawskich Miejskich Zakładów Autobusowych otrzymaliśmy zgodę na przeprowadzenie prac remontowych na terenie zajezdni przy ul. Stalowej. Dzięki ogromnemu zaangażowaniu grupy klubowiczów i nieocenionej pomocy mechaników ze „Stalowej”, w szczególności pana Stanisława, udało się przeprowadzić daleko zaawansowaną naprawę konstrukcji nośnej nadwozia, wymianę oblachowania, skompletowanie układu napędowego pojazdu i odtworzenie oryginalnego wnętrza oraz wszelkich instalacji zgodnie ze stanem pierwotnym.

Odbudowa w obiektywie:

ThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnail

Mimo wielu trudności przy renowacji, ostatecznie 26 marca 2009 roku autobus pomyślnie przeszedł badania techniczne i otrzymał dopuszczenie do ruchu. Oficjalna premiera autobusu miała miejsce podczas majowego Zlotu Ogórków połączonego z Nocą Muzeów.

Odremontowany autobus niedługo jednak zabawił w stolicy. Firma Kaliskie Linie Autobusowe - "spadkobierca" dawnego własciciela -  zdecydowała się wypożyczyć od nas autobus, dlatego od czerwca 2009r. SAN stacjonował w swojej macierzystej zajezdni w Kaliszu, gdzie budził wielkie zainteresowanie i fale wspomnień wśród mieszkańców, mogących podziwiać autobus podczas różnych imprez okolicznościowych i wynajmów. W 2009 roku nasz SAN odwiedził także Chojnice (z okazji 50-lecia miejscowej komunikacji miejskiej), oraz Poznań (z okazji 10-lecia poznańskich linii turystycznych). Od połowy maja 2010r. autobus jest użyczony poznańskiemu Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacyjnemu i stacjonuje w zajezdni A-1 "Warszawska", pojawiając się co jakiś czas na poznańskiej linii turystycznej.

Spośród prawie 6 tys. wyprodukowanych egzemplarzy, nasz autobus jest na dzień dzisiejszy jedynym sprawnym przedstawicielem SAN-a H-100 w wersji miejskiej.

PODSUMOWANIE PROJEKTU

← Konstrukcja

Galeria →

Galeria

ThumbnailThumbnail ThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnailThumbnail

← Odbudowa


 

Nowości

Popularne

Na skróty

Nasze serwisy





.

Joomla!. XHTML and CSS.

Polityka prywatności

Ta strona wykorzystuje pliki cookie w celu zoptymalizowania jej funkcjonowania.Zobacz polityke prywatnosci.